Karp serwowany na świątecznej zastawie od Babci, na tym samym stole, który w dzieciństwie służył Ci jako kryjówka i kolędowanie według śpiewnika o pożółkłych już kartkach. Wszystko to ma swój niepowtarzalny urok i sprawia, że tych kilka ostatnich dni grudnia smakuje zupełnie inaczej niż pozostała część roku.
Jeśli jednak to Boże Narodzenie chcesz spędzić trochę inaczej, i kolęd posłuchać w nieco mniej szeleszczącym niż Polski języku, przyjedź na Święta na Kaszuby. Tutaj w spokoju i z morskim powietrzem w płucach, odpoczniesz i poznasz ten ciekawy region Polski ustrojony w świąteczne zwyczaje i symbole.
W tym artykule dowiesz się:
- czym są Gòdë na Kaszëbach i skąd wzięła się ta nazwa,
- jakie są najważniejsze tradycje i zwyczaje świąteczne na Kaszubach,
- co wyróżnia wigilię na Kaszubach
- jakie tradycyjne potrawy wigilijne królują na kaszubskim stole,
- jak wyglądają współczesne święta Bożego Narodzenia na Kaszubach nad polskim morzem
Co to jest Gòdë na Kaszëbach i gdzie się je świętuje?
Słowo Gòdë w kaszubszczyźnie oznacza czas świąteczny, czyli okres od Wigilii Bożego Narodzenia aż po Święto Trzech Króli. Gòdë to więcej niż tylko same święta, to czas kiedy życie w kaszubskich wioskach i małych miejscowościach zwalnia, żeby dać ludziom czas na spotkania, wspólne kolędowanie i gawędzenie przy zastawionych świątecznie stołach.
Gòdë na Kaszëbach mają głębokie korzenie w kulturze ludowej. Przenikają się tu tradycje katolickie, dawne wierzenia ludowe oraz silne przywiązanie Kaszubów do ziemi, morza i natury.
Gòdë świętuje się powszechnie na Kaszubach, od nadmorskich miejscowości takich jak Jastrzębia Góra, Puck, Władysławowo czy Hel, po wsie schowane w lasach i wśród jezior Szwajcarii Kaszubskiej.
Tradycje kaszubskie na święta – zwyczaje od Wigilii po Trzech Króli
Na Kaszubach okres świąteczny to czas pełen głęboko zakorzenionych zwyczajów, które przetrwały pokolenia.
Wigilia na Kaszubach – tradycje, magia i odrobina tajemnicy
Wigilia na Kaszubach nie może zacząć się przed pojawieniem się pierwszej gwiazdki. Gdy się ukaże, domownicy dzielą się opłatkiem i zasiadają do postnego stołu. Co ważne, dzielenie się opłatkiem w wielu wiejskich domach obejmuje też czworo kopytnych członków gospodarstwa, takich jak konie czy krowy. Jakie tradycje spotkamy jeszcze podczas Wigilii na Kaszubach?
- Z dawnych wierzeń wynika przekonanie, że wigilijny wieczór ma moc wróżebną. Dlatego na Kaszubach pod obrus wkładano sianko na pamiątkę stajenki, ale też na szczęście.
- Obserwowano też uważnie płomienie świec dlatego, że spokojny płomień oznaczał pomyślny rok.
- W tradycyjnych Kaszubskich domach podczas kolacji wigilijnej pilnowano, żeby nikt nie wstawał od stołu bez ważnego powodu, bo to mogłoby sprawić, że “szczęście z domu wyszło”.
- Na kaszubskiej wsi Wigilia to także czas, kiedy szczególnie pamięta się o zmarłych. Zostawia się dla nich puste nakrycie, a po kolacji często nie sprząta się od razu stołu „bo dusze mogą przyjść się poczęstować”.
Między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem – kolędnicy, gwiazda i diabeł
Po Wigilii zaczyna się prawdziwy czas Gòdów na Kaszubach to znaczy, okres kolędowania.
Dawniej po wsiach chodzili kolędnicy z gwiazdą, przebierańcy mający uchodzić za śmierć, diabła, Turonia, kozę czy niedźwiedzia oraz dzieci śpiewające kolędy po kaszubsku i po polsku.
Kolędnicy przynosili gospodarzom dobry humor, życzenia pomyślności i urodzaju, a w zamian dostawali ciasta, owoce i czasem drobne datki.
Sylwester na Kaszubach – wróżby i noworoczne życzenia
Dawniej na Kaszubach noworoczne wróżby były nieodzowną częścią sylwestrowej zabawy. Wierzono między innymi, że pierwsza osoba, która w Nowy Rok przekroczy próg domu, może przynieść szczęście lub pecha oraz w to, że sposób, w jaki spędzisz pierwsze godziny nowego roku, przełoży się na Twoje powodzenie w kolejnych miesiącach.
Chociaż sylwestrowe wróżby nie są już tak popularne jak kiedyś, to do dziś wielu Kaszubów pielęgnuje inny zwyczaj. Noworoczne odwiedziny z życzeniami zdrowia, udanych połowów czy dobrej pracy to wciąż żywy element świętowania, zwłaszcza wśród starszych Kaszubów.
Trzech Króli – dom pod opieką
Okres Gòdów kończy się Świętem Trzech Króli. W kaszubskich domach święci się kadzidło i kredę, a na drzwiach pojawia się dobrze znany napis z literami K+M+B i rokiem.
Coraz popularniejsze są też Orszaki Trzech Króli. Te barwne i radosne pochody przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów. Jeśli spędzasz Boże Narodzenie na Kaszubach i zostajesz dłużej, to świetna okazja, by zakończyć świąteczny pobyt w naprawdę wyjątkowy, królewski sposób.
Tradycyjne potrawy – jak smakują wigilijne pierogi nad morzem?
Nie ma Gòdów bez stołu uginającego się od jedzenia inspirowanego tym, co daje morze, las i pola.
- Kaszubska Wigilia zwykle zaczyna się od zupy z suszonych grzybów lub barszczu, często z domowymi kluskami.
- Następnie, na stole lądują różne formy śledzia w oleju, w occie, z cebulką, czasem z dodatkiem żurawiny.
- Kolejno witamy inne ryby, smażone, pieczone i w galarecie.
- Na wigilijnym, kaszubskich stole nie zabraknie również kapusty z grochem lub grzybami oraz kompotu z suszu, gęstego, aromatycznego i pachnącego wędzonymi śliwkami.
Kompot z suszu jest faworytem wielu, ale pierogi są bezkompromisowym zwycięzcą wigilijnych stołów, nie tylko na Kaszubach.
Na Kaszubach najczęściej spotkasz pierogi z kapustą i grzybami, z kaszą gryczaną, ale też z rybnymi farszami.
Współczesne Gòdë na Kaszubach
Czy dzisiejsze święta Bożego Narodzenia na Kaszubach wyglądają tak samo, jak kilkadziesiąt lat temu? Oczywiście, że nie.
Coraz więcej osób wybiera święta poza domem, w apartamentach, pensjonatach i hotelach. Kaszubskie kolędy mieszają się na playlistach ze świątecznymi hitami “Last Christmas”, czy “Jingle Bells”. Obok tradycyjnych pierogów z kaszą gryczaną stawiamy wegańskie pierogi z tofu.
Mimo to, w wielu miejscowościach są organizowane jarmarki świąteczne, koncerty kolęd, żywe szopki, orszaki i lokalne wydarzenia, które przyciągają gości z całej Polski, a także z Niemiec i Czech.
Gościnność Kaszubów, przywiązanie do natury oraz rodzinnych spotkań przy stole są nadal żywe, co niezmiennie gwarantuje wyjątkowy klimat Świąt w tym regionie.
Wreszcie bliskość natury, szum morza, tajemnicze lasy i jeziora Kaszubskie tworzą przepiękną, unikalną scenerię do bycia blisko z bliskimi w wyjątkowym czasie Bożego Narodzenia, lub Kaszubskich Gòdë.
Święta nad morzem w Jastrzębiej Górze – dlaczego warto?
Jeśli chcesz doświadczyć wigilii na Kaszubach w tym roku, ale jednocześnie cenisz komfort, prywatność i spokój, Jastrzębia Góra i Apartamenty Pilice będą strzałem w dziesiątkę.
To idealne miejsce dla rodzin z dziećmi, które chcą połączyć świąteczną atmosferę z zimowymi spacerami po plaży, par szukających spokojnych, klimatycznych świąt nad morzem, oraz zapracowanych, które chcą wreszcie odpocząć od gotowania, sprzątania i świątecznej presji.
Rezerwując Święta Bożego Narodzenia nad morzem w Apartamentach Pilice, zamiast lepić pierogów, możesz zamówić świąteczny catering z Restauracji Papaj.
- → Zamiast prać i prasować świąteczne obrusy, możesz wybrać się na spacer klifem w Jastrzębiej Górze.
- → Zamiast zrywać się o świcie, żeby przygotować świąteczne śniadanie dla Gości i domowników, możesz wypić poranną kawę z widokiem na zimowe niebo nad morzem, a potem zjeść spokojne śniadanie przy dużym stole, lub na wygodnej sofie.
- → Zamiast zmywać naczynia po świątecznej kolacji, możesz otulić się kocem i posnuć plany na nowy rok z bliskimi w przytulnym apartamencie.
Jeśli marzysz o świętach, podczas których naprawdę odpoczniesz, sprawdź dostępne terminy i zarezerwuj swój pobyt w Jastrzębiej Górze.
Pozwól, by te Gòdë były inne niż wszystkie i daj nam się ugościć nad morzem, jak na Kaszubów przystało.
